Legal Blog

Wednesday, May 14, 2014

Conflicten rondom de onderneming (1)

Voorkomen is beter dan genezen

Conflicten zijn niet weg te denken uit ondernemingen. Zo hebben aandeelhouders, bestuurders en commissarissen van een naamloze vennootschap (“NV”) en een besloten vennootschap (“BV”) vaak met elkaar botsende belangen die aanleiding kunnen geven tot uiteenlopende geschillen. Denk bijvoorbeeld aan ruzies tussen (grote en kleine) aandeelhouders over belangrijke beslissingen die genomen dienen te worden in de aandeelhoudersvergadering en onenigheid tussen het bestuur en de aandeelhouders over de wijze waarop de onderneming wordt bestuurd.

In deze en enkele volgende bijdragen zal ik ingaan op de verschillende middelen die de betrokkenen ten dienste staan om geschillen binnen een NV of BV te voorkomen en op te lossen. Ik zal daarbij uitsluitend aandacht besteden aan geschillen die kunnen rijzen tussen (de leden van) de organen van een NV of BV, in het bijzonder tussen (de leden van) de algemene vergadering van aandeelhouder, het bestuur en de commissarissen. Geschillen waarbij werknemers, crediteuren of andere derden betrokken zijn, komen dus in principe niet aan de orde. Aangezien overheids-NV’s “gewone” NV’s zijn, kunnen de onderwerpen die behandeld zullen worden ook van belang zijn voor deze entiteiten. Denk bijvoorbeeld aan de vernietiging van besluiten tot benoeming van bestuurders en het enquêterecht.

In deze bijdrage zal ik, onder de noemer “voorkomen is beter dan genezen”, enkele mogelijkheden bespreken die kunnen worden benut om geschillen tussen aandeelhouders zoveel mogelijk te voorkomen. In de volgende bijdragen zal ik ingaan op de wijze waarop conflicten tussen de betrokkenen kunnen worden beslecht. 

Om geschillen tussen aandeelhouders zoveel mogelijk te voorkomen is het op de eerste plaats zaak om goed na te denken over de inrichting en structuur van de NV of BV en de verhouding tussen de betrokkenen. Daarbij speelt de inhoud van de statuten een belangrijke rol maar ook de zogenaamde aandeelhoudersovereenkomst kan in dat kader een handig middel zijn. In een aandeelhoudersovereenkomst kunnen de aandeelhouders namelijk afspraken maken over allerlei kwesties, zoals onder meer de benoeming en ontslag van bestuurders en commissarissen, de wijze waarop de aandeelhouders hun stemrecht zullen uitoefenen ten aanzien van een of meerdere onderwerpen, gevolgen bij overlijden van een of meerdere aandeelhouders en hoe om te gaan met geschillen. Het voordeel van een aandeelhoudersovereenkomst is dat deze, anders dan statuten, niet openbaar is (de afspraken blijven dus vertrouwelijk) en dat deze gemakkelijker is te wijzigen dan statuten. 

Ter illustratie van het nut van een aandeelhoudersovereenkomst een voorbeeld. Stel dat twee zakenpartners besluiten om een BV op te richten waarin ieder 50% van de aandelen houdt. Aan een aandeel in een NV of BV zijn twee soorten rechten verbonden: winstrechten (het recht op een deel van de winst) en zeggenschapsrechten (het recht van de aandeelhouder om zijn stem over belangrijke kwesties binnen de vennootschap uit te brengen in een algemene vergadering van aandeelhouders). Voorbeelden van belangrijke kwesties waarover de aandeelhouder zijn stem kan uitbrengen zijn: het benoemen en ontslaan van bestuurders, het goedkeuren van de jaarrekening en het wijzigen van de statuten. Zolang de partners het goed met elkaar kunnen vinden, is er niets aan de hand. Maar wat als ze niet met elkaar eens kunnen worden over een of meerdere onderwerpen? Doordat geen van beiden de meerderheid van stemmen heeft, kan er in de vennootschap niet besloten worden over deze onderwerpen. Er ontstaat dan een patstelling, waardoor de voortgang van de onderneming in gevaar kan komen.

Een dergelijke patstelling kan bijvoorbeeld worden voorkomen indien de partners een aandeelhoudersovereenkomst aangaan waarbij zij afspreken dat eventuele geschillen door middel van een bindend advies zullen worden beslecht door een vertrouwenspersoon. De partners kunnen ook met elkaar afspreken dat in geval van een patstelling, ieder een aandeel overdraagt aan een vertrouwenspersoon waardoor de vennootschap een derde aandeelhouder erbij krijgt. De stem van de derde aandeelhouder zal dan de doorslag moeten geven. Op die manier kan er altijd een besluit worden genomen in de aandeelhoudersvergadering. 

Ook de zogeheten certificering van aandelen kan een manier zijn om onwerkbare verhoudingen te voorkomen. De aandelen in de NV of BV worden dan aan een speciaal daarvoor opgerichte stichting overgedragen. Die stichting, die dus aandeelhouder is geworden van de NV of BV, geeft vervolgens certificaten uit aan de oorspronkelijke aandeelhouders, die dan certificaathouders worden genoemd. Aan de certificaten is geen stemrecht verbonden, maar wel het recht om in de winst van de onderneming te delen. Het stemrecht komt uitsluitend toe aan de stichting (als aandeelhouder) en niet aan de certificaathouders. Zo kunnen bijvoorbeeld problemen als gevolg van ruzie tussen erfopvolgers voorkomen worden: de erfgenamen erven namelijk alleen certificaten en niet de aandelen en de daaraan verbonden stemrechten. Deze blijven bij de stichting. Wel moet er dan in de statuten van de stichting een goede regeling worden opgenomen met betrekking tot de samenstelling van het bestuur van de stichting. De stichting kan immers als organisatie het aan de aandelen verbonden stemrecht feitelijk niet zelf uitoefenen. Dat doet het bestuur van de stichting namens de stichting.

Is het conflict inmiddels een feit en zijn de verhoudingen inmiddels onwerkbaar geworden? Dan dient te worden gezocht naar een mogelijkheid om het geschil te beslechten. In de volgende bijdragen zal ik ingaan op de mogelijkheden ter beslechting van geschillen tussen de directe betrokkenen bij de NV of BV.

Filed under: Corporate by Reno Saleh.

 

 


Commenting is not available in this weblog entry.