Legal Blog

Sunday, May 18, 2014

Conflicten rondom de onderneming (2)

Nietigheid en vernietiging van besluiten

Stel dat u aandeelhouder bent van een NV en de meerderheid van de overige aandeelhouders neemt een besluit in de aandeelhoudersvergadering waar u het volstrekt niet mee eens bent. U bent van mening dat dit besluit erg nadelig uitpakt voor u of de NV. Stel bijvoorbeeld dat de meerderheid in de vergadering heeft besloten om in het geheel geen dividend uit te keren terwijl er veel winst is gemaakt over het afgelopen jaar of om een bestuurder te benoemen die volgens u volkomen incapabel is voor de bestuurdersfunctie. 

Kunt u iets ondernemen tegen dergelijke besluiten?

In deze bijdrage zal ik stil staan bij de mogelijkheid om besluiten genomen in een NV of BV aan te tasten. Enkele voorbeelden van besluiten zijn de reeds hiervoor genoemde besluiten tot dividenduitkering en benoeming van bestuurders maar ook het besluit tot statutenwijziging, het besluit tot ontslag van een bestuurder en het besluit tot ontbinding van de vennootschap kunnen als voorbeelden worden aangehaald. 

Met name de aantastbaarheid van besluiten die genomen worden in overheids-NV’s krijgt veelvuldig media-aandacht. In het recente verleden hebben vooral besluiten rondom de benoeming, het ontslag en de verhoging van salarissen van bestuurders de aandacht van het publiek weten te trekken. Maar geschillen hieromtrent spelen niet alleen bij overheids-NV’s maar ook bij andere grote vennootschappen en kleine (familie)vennootschappen.

Voor wat betreft de geldigheid van besluiten in een NV of BV wordt een onderscheid gemaakt tussen aan de ene kant de nietigheid van besluiten en aan de andere kant de vernietigbaarheid van besluiten.

Nietige besluiten zijn van meet af aan ongeldig. Een besluit is bijvoorbeeld nietig indien zij is genomen door een orgaan dat niet bevoegd was om het besluit te nemen. Als de aandeelhoudersvergadering een besluit neemt dat op grond van de wet en de statuten alleen door het bestuur genomen mag worden (bijvoorbeeld een besluit tot opzegging van een huurruimte of sluiting van een arbeidsovereenkomst) dan is dit besluit ongeldig. Hetzelfde geldt als het bestuur besluit tot het wijzigen van de statuten terwijl alleen de aandeelhoudersvergadering daartoe bevoegd is. Ook als de inhoud of strekking van het besluit in strijd is met de goede zeden of de openbare orde (bijvoorbeeld wanneer het bestuur van een NV een besluit neemt met als strekking om belasting te ontduiken) is er sprake van een nietig besluit, dat dus nooit geldig is geweest.

Vernietigbare besluiten daarentegen komen geldig tot stand maar kunnen op verzoek van een belanghebbende vernietigd worden door de rechter. Zolang een vernietigbaar besluit niet is vernietigd door de rechter, blijft het geldig. Van een vernietigbaar besluit kan onder meer sprake zijn wanneer het in strijd is met een reglement of een aandeelhoudersovereenkomst waar alle aandeelhouders en de vennootschap partij bij zijn of wanneer de oproepingsformaliteiten die gelden voor de vergadering waarin het besluit is genomen niet in acht zijn genomen. Als u bijvoorbeeld als aandeelhouder niet (behoorlijk) bent opgeroepen voor een aandeelhoudersvergadering waarin een bepaald besluit is genomen of indien het onderwerp waarop het besluit betrekking heeft niet is vermeld in de agenda, dan is dit besluit vernietigbaar. De gedachte hierachter is dat de leden van een orgaan tijdig op de hoogte moeten worden gesteld van een vergadering en de daarin te behandelen agendapunten zodat zij zich daar behoorlijk op kunnen voorbereiden.

Wat als aan alle oproepingsformaliteiten is voldaan en het besluit is verder niet in strijd met de wet, statuten, reglement of een aandeelhoudersovereenkomst? De wet biedt dan aan degene die van mening is dat hij of de vennootschap (ernstig) wordt benadeeld door het besluit de mogelijkheid om het door de rechter te laten vernietigen wegens strijd met de redelijkheid en billijkheid. Bij de beoordeling of er sprake is van strijd met redelijkheid en billijkheid zal de rechter nagaan of het besluit gezien de feiten en omstandigheden van het concrete geval in alle redelijkheid kon worden genomen en hij zal daarbij alle betrokken belangen afwegen. 

De enkele aanwezigheid van meningsverschillen over of benadeling door een besluit levert op zichzelf oNVoldoende grond om een besluit te kunnen laten vernietigen door de rechter. Het gaat er om dat het besluit, rekening houdend met alle omstandigheden van het geval, in alle redelijkheid niet genomen had mogen worden. Een tweetal voorbeelden ter illustratie.

Bij de benoeming van een directeur van een overheids-NV op Curaçao heeft de rechter een aantal jaren geleden bepaald dat – kort gezegd - de redelijkheid en billijkheid onder meer met zich meebrengt dat bij de iNVulling van een belangrijke functie zoals die van directeur een zorgvuldig en voldoende transparant onderzoek wordt gedaan naar de juiste persoon en naar de vraag of die persoon ook acceptabel is binnen het bedrijf. De rechter overwoog vervolgens dat de voor de benoeming verantwoordelijken kennelijk niet hebben gecontroleerd en/of onderzocht of hij dat zou kunnen zijn en zij hebben geen vergelijking met andere kandidaten gemaakt. Het benoemingsbesluit werd om die reden vernietigd. In het onderhavige geval leidde dus niet enkel een verschil van mening over de bekwaamheid van de betreffende directeur tot de vernietiging van het besluit. Er was veel meer aan de hand.

In enkele Nederlandse uitspraken is een besluit tot reservering van winst dat tot gevolg had dat er geen of een zeer magere dividenduitkering plaatsvond, vernietigd omdat de benadeling van de aandeelhouder(s) dusdanig groot was dat, rekening houdend met alle overige omstandigheden van het geval, het besluit als in strijd met de redelijkheid en billijkheid moest worden beschouwd. In een van die gevallen is het reserveringsbesluit tot stand gekomen dankzij de meerderheidsaandeelhouder die ook directeur was van de vennootschap en wiens directie tantième als gevolg van dit besluit relatief steeg. De enkele benadeling van de minderheidsaandeelhouders was dus niet voldoende. Uit de jurisprudentie valt af te leiden dat in uitzonderlijke gevallen wordt aangenomen dat een reserveringsbesluit dat ten koste gaat van de dividenduitkering strijdig is met de redelijkheid en billijkheid. Tot grote spijt van minderheidsaandeelhouders… 

Filed under: Corporate by Reno Saleh.

 

 


Commenting is not available in this weblog entry.