Legal Blog

Wednesday, June 11, 2014

Duurzame en flexibele arbeid

insiders en outsiders

Op 21 en 22 mei 2014 vond de 18e Handelsmissie van InterExpo plaats in Sint Maarten onder de titel ‘Connecting sustainable businesses from the Kingdom of the Netherlands and the Caribbean region’. De deelnemers kwamen in hoofdzaak uit Nederland en de Caribische delen van het Koninkrijk. Er werd vanuit verschillende invalshoeken gesproken en gedebatteerd over zakendoen in en met het Caribisch deel van het Koninkrijk en het thema duurzaamheid.

Tijdens het congres heb ik een presentatie gehouden over het onderwerp ‘Duurzame Arbeid’. Met het begrip ‘Duurzaamheid’ op de arbeidsmarkt bedoel ik een arbeidsmarkt waarbij aan de ene kant werknemers voldoende zekerheid hebben in de vorm van een vaste baan en een vast inkomen. Vaste arbeidsrelaties stimuleren werkgevers om in (de ontwikkeling van) werknemers te investeren en dit heeft weer een positief effect op de arbeidsproductiviteit. Aan de andere kant moet er op de arbeidsmarkt ook voldoende ruimte zijn voor arbeidsmobiliteit en flexibiliteit, zodat ondernemers kunnen inspelen op veranderende marktomstandigheden, en arbeidskrachten zo efficiënt mogelijk kunnen inzetten.

Met andere woorden: er moet een balans zijn tussen aan de ene kant voldoende zekerheid en ontslagbescherming, en aan de andere kant voldoende flexibiliteit en arbeidsmobiliteit om economische groei mogelijk te maken. Duurzaamheid betekent het vinden van de juiste balans. 

Die balans lijkt zoek te zijn. Dit heeft in Nederland geleid tot een ingrijpende aanpassing van het ontslagstelsel. De wetswijziging zal per 1 januari 2015 ingaan. Aanleiding voor de wetswijziging is een aantal maatschappelijke ontwikkelingen.

Allereerst is het aantal flexibele arbeidsrelaties de afgelopen jaren flink gegroeid, waarbij de positie van de flexwerker onder druk is komen te staan. Er bestaat met name veel kritiek op het fenomeen ‘payrolling’. Bij ‘payrolling’ geeft de ondernemer het juridische en administratieve werkgeverschap – en de daarbij behorende risico’s – uit handen aan een payrollbedrijf. Vakbonden zijn van mening dat ondernemers op deze manier onder hun werkgeversversplichtingen proberen uit te komen en de ontslagbescherming van werknemers proberen te omzeilen. 

Terwijl het aantal flexwerkers (ook wel genoemd: de ‘flexibele schil’) groeide vond tegelijkertijd geen versoepeling van het ontslagrecht plaats, en namen de werkgeversverplichtingen toe. Bijvoorbeeld op het gebied van loondoorbetaling bij ziekte en reïntegratieverplichtingen. Ondernemers bleken als gevolg daarvan – zeker in zware economische tijden - steeds minder geneigd om werknemers een vast contract aan te bieden. Het gevolg was dat er een splitsing op de arbeidsmarkt ontstond met aan de ene kant een grote groep werknemers met een vaste baan (de zogenoemde ‘insiders’) die een hoge mate van ontslagbescherming genieten en aan de andere kant een groeiende groep flexwerkers (de ‘outsiders’). Omdat de ‘insiders’ hun zekerheden niet wilden opgeven en de flexwerkende ‘outsiders’ geen vaste baan konden vinden, stagneerde de doorstroming op de arbeidsmarkt.

Deze tweedeling op de arbeidsmarkt werd versterkt door de gevolgen van de financiële crisis. Anders gezegd: de arbeidsmarkt zit op slot en dit belemmert de economische groei. Dit is reden geweest om het ontslagrecht in Nederland te versoepelen. De bedoeling is om het goedkoper, eenvoudiger en efficiënter te maken voor werkgevers om werknemers te ontslaan. Daarnaast worden flexwerkers beter beschermd waardoor zij eerder een vaste baan zullen krijgen. 

Hoe zit het bij ons in het Caribische deel van het Koninkrijk? Is hier de balans ook zoek? Moet ons ontslagstelsel ook op de schop? Onderzoek over de werking van de arbeidsmarkt en de mate van arbeidsmobiliteit in dit deel van het Koninkrijk is schaars. Uit het arbeidskrachtenonderzoek van Curaçao van eind 2013 blijkt dat het aantal flexwerkers niet is toegenomen, maar conclusies over de tweedeling op de arbeidsmarkt kunnen uit het onderzoek niet worden getrokken. Daarvoor is aanvullend onderzoek nodig. Net als in Nederland zijn er wel ontwikkelingen op het gebied van arbeidsrechtelijke wetgeving. 

In Aruba is de arbeidswetgeving vorig jaar gewijzigd. Deze wijziging heeft minder flexibiliteit tot gevolg. Het ontslagrecht wordt echter niet versoepeld. Op Curaçao zien we dezelfde tendens. Indien het Wetsvoorstel Kortlopende Contracten, dat in 2011 is ingediend, wordt aangenomen, zal dit leiden tot minder mogelijkheden om flexibele arbeidsrelaties aan te gaan. Op dit wetsvoorstel is overigens felle kritiek geuit. Eén van de kritiekpunten van de Raad van Advies op het wetsvoorstel betreft het feit dat er geen deugdelijk onderzoek aan het wetsvoorstel ten grondslag ligt. Een ander kritiekpunt is dat het terugbrengen van flexibiliteit gepaard moet gaan met een versoepeling van het ontslagrecht, maar die koppeling is niet gemaakt. 

De verschillende delen van het Koninkrijk lijken zich in een andere richting te bewegen als het gaat om het thema duurzame en flexibele arbeidsrelaties. Wat dit precies voor de arbeidspraktijk betekent is nog niet helemaal duidelijk. De economische situatie geeft wel aan dat de tijd rijp is om kritisch te kijken naar de duurzaamheidsfactor op onze arbeidsmarkt. Duurzaamheid op de arbeidsmarkt is immers een belangrijke factor die de economische situatie van ons land positief kan beïnvloeden. 

Filed under: Labor Law by Annemarijke Bach Kolling.

 

 


Commenting is not available in this weblog entry.