Legal Blog

Wednesday, June 29, 2011

RSI en werkgeversaansprakelijkheid

RSI en werkgeversaansprakelijkheid

Een werkgever kan aansprakelijk gehouden worden voor RSI-klachten van een werknemer. Zo blijkt uit een recent vonnis van de rechter te Curaçao.
RSI staat voor Repetitive Strain Injury. RSI is een verzamelnaam voor een groot aantal gezondheidsklachten in nek, bovenrug, schouder, boven en onderarm, elleboog, pols of hand of een combinatie hiervan. Er bestaat nog veel onduidelijkheid over RSI en de oorzaken daarvan. Over het algemeen wordt aangenomen dat typische RSI-klachten worden veroorzaakt door repeterende bewegingen en/of een langdurige statische houding. Verder kunnen persoonsgebonden factoren (zoals lichaamsbouw, verminderde conditie, plichtsgetrouwheid) en werkgebonden factoren (zoals werkdruk, werkomgeving) een belangrijke rol spelen bij het ontstaan (en voortduren) van RSI. RSI komt voor bij uiteenlopende werkzaamheden maar wordt met name in verband gebracht met computerwerk. RSI wordt in de volksmond dan ook vaak “muisarm” genoemd.

RSI komt vaak voor. Er zijn mij geen exacte cijfers bekend met betrekking tot RSI op Curaçao, maar volgens een Nederlands onderzoek uit 2006 melden zich jaarlijks 340.000 tot 675.000 werknemers bij de dokter met RSI-achtige klachten. Volgens een ander onderzoek in 2003 leidde RSI bij 1 op de 100 mensen tot een ziekmelding van langer dan drie maanden. Veel werkgevers voeren dan ook een actief RSI-preventiebeleid in een poging het enorme ziekteverzuim terug te dringen. Bij RSI-preventie kan gedacht worden aan het geven van voorlichting, ergonomische aanpassing van de werkplek (beeldscherm, muis, toetsenbord en meubilair), het installeren van RSI-preventie software (die de werknemer regelmatig herinnert aan het nemen van pauzes en/of het doen van oefeningen) tot het geven van stoelmassages tijdens het werk (door een masseur welteverstaan, niet door de werkgever zelf!).

De laatste tijd is er juist een daling te zien van het totaal aantal RSI-gevallen. Of dit komt door de preventieve maatregelen (de heilzame werking van al die massages) of een bepaald bewustwordingsproces van werknemers is moeilijk te zeggen. Er wordt ook wel aangevoerd dat RSI een soort modeverschijnsel was dat werd veroorzaakt door de media-hype over RSI. Omdat die hype inmiddels wat afgenomen is, zou RSI nu weer wat minder vaak voorkomen. Dit laatste argument wordt overigens ook in rechtszaken gebruikt. Er wordt dan aangevoerd dat de werknemer is “aangepraat“ dat hij RSI heeft en dat psychische klachten een rol spelen bij de RSI-klachten. Het is een lastige en gevoelige discussie.

In de Nederlandse rechtspraak is geoordeeld dat een werkgever in beginsel aansprakelijk gehouden kan worden voor schade van de werknemer als gevolg van RSI-klachten die tijdens de werkzaamheden zijn ontstaan. Dit is gebaseerd op de leerstuk van de werkgeversaansprakelijkheid. Werkgeversaansprakelijkheid betekent dat de werkgever een zorgplicht heeft om de werkomgeving zodanig in te richten en zodanige maatregelen te treffen dat de werknemer veilig zijn werk kan doen. Een werkgever is aansprakelijk voor de (gezondheids)schade die de werknemer lijdt tijdens de uitoefening van de werkzaamheden, tenzij hij kan aantonen dat hij zijn zorgplicht is nagekomen.
Om te bepalen of een werkgever in een specifiek geval aansprakelijk is voor RSI-klachten van een werknemer moet worden gekeken of er een causaal (oorzakelijk) verband bestaat tussen het werk en de ontstane schade. Met andere woorden is het de vraag of de werkzaamheden gelet op intensiteit en frequentie tot RSI-klachten kunnen leiden. Daarnaast is het van belang of de werkgever op de hoogte behoorde te zijn van de gevaarlijke situatie op de werkplek. Bij RSI is dit lastig te bepalen omdat er nog zo veel onduidelijkheden bestaan over RSI en de oorzaken daarvan. Vooral bij a-typische RSI klachten is de stand van de wetenschap nog ontoereikend voor een normstelling op dit gebied. Daarom is het ook niet eenvoudig om te bepalen wanneer een werkgever deze norm - zijn zorgplicht - heeft overtreden. Probleem hierbij is ook dat vaak niet duidelijk is of de bestaande klachten worden veroorzaakt door werkgerelateerde factoren of door persoonlijke factoren. In de Nederlandse rechtspraak wordt aansprakelijkheid soms wel en soms niet erkend.

In de genoemde Curaçaose zaak oordeelde de rechter dat een werkgever in principe een zorgplicht heeft in verband met RSI-klachten. Het verweer van de werkgever dat het bedrijf niet op de hoogte was van de RSI-problematiek in de tijd dat de RSI-klachten waren ontstaan (2000) werd door de rechter verworpen. De werkgever heeft hoger beroep ingesteld tegen dit vonnis. Hoewel dus nog niet vast staat dat de werkgever in dit specifieke geval aansprakelijk is, is er naar mijn mening geen reden om aan te nemen dat de genoemde zorgplicht op Curaçao niet zou gelden.

Van werkgevers mag dus verwacht worden dat zij op de hoogte zijn van de verschijnselen van RSI en de riscio-verhogende factoren. Ook kan het raadzaam zijn om een RSI-preventiebeleid in te voeren. Of dit nu betekent dat stoelmassages tijdens het werk massaal hun intrede zullen doen is nog maar de vraag maar de Curaçaose werkgever kan in ieder geval niet meer om het verschijnsel RSI heen.

Filed under: Dispute ResolutionLabor Law by Annemarijke Bach Kolling.

 

 


Commenting is not available in this weblog entry.